جلد 6، شماره 2 - ( پاییز و زمستان 1404 )
جلد 6 شماره 2 صفحات 374-341 |
برگشت به فهرست نسخه ها
Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
Rohi Barandagh K, Zarinkolah E. The Scope of Resurrection (Maʻād) and the Gathering (Ḥashr) of Beings, with Emphasis on the Views of Ibn ʻArabī, Ṣadr al-Mutaʼallihīn, and Allamah Ṭabāṭabāʼī. پژوهش های مابعدالطبیعی 2026; 6 (2) :341-374
URL: http://mi.khu.ac.ir/article-1-351-fa.html
URL: http://mi.khu.ac.ir/article-1-351-fa.html
روحی برندق کاووس، زرین کلاه الهام. گستره معاد و حشر موجودات با تأکید بر آراء ابنعربی، صدرالمتألهین و علامه طباطبایی. پژوهش های مابعدالطبیعی. 1404; 6 (2) :341-374
1- دانشیار گروه علوم قرآن و حدیث، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران
2- استادیار گروه علوم قرآن و حدیث، مرکز آموزش عالی اقلید، ایران ،ezarinkolah@yahoo.com
2- استادیار گروه علوم قرآن و حدیث، مرکز آموزش عالی اقلید، ایران ،
چکیده: (868 مشاهده)
یکی از ابعاد مهم در حوزه معاد، حشر و گستره آن در قیامت است. نظر به اهمیت این مطلب در مباحث کلامی، این مقاله با بهکارگیری روش کتابخانهای در گردآوری دادهها، شیوه اسنادی در استناد به منابع و روش توصیفی -تحلیلی در تجزیه و تحلیل مسائل، ضمن استخراج آیات قرآن در گستره حشر غیرانسان، به ارزیابی تطبیقی آراء مفسران فریقین بهویژه ابنعربی، صدرالمتألهین و علامه طباطبایی، و تبیین اشتراکات و افتراقات در اینباره پرداخته است. یافتههای پژوهش حاکی از آن است که اگرچه برخی مفسران برخلاف ظاهر آیات، استدلالهای درون قرآنی و عقلی، حشر را مختص انسان دانستهاند، اما گروهی دیگر آن را به همه موجودات اعم از حیوانات، جمادات و ملائکه تعمیم میدهند. برخی نیز مطلبی نقل نکردهاند. ابنعربی، ملاصدرا و علامه طباطبایی در زمره گروه دوم هستند. در این میان، ابنعربی و ملاصدرا با تکیه بر مبانی عرفانی و فلسفی، و علامه با رویکرد جامعتر نسبت به بقیه، با تحلیل دقیق زبان قرآن، گاه به تفصیل و گاه اشاره، به اثبات عمومیت حشر برای تمامی مخلوقات میپردازند. همچنین در باب مراتب حشر؛ ابنعربی حشر جماداتی مانند معبودان غیرعاقل را به منظور ازدیاد عذاب مشرکان، و علامه آن را از جهت سؤال و جواب، نه مؤاخده میداند. در هر دو صورت، حشر جمادات بهمعنای حضور و همانند ملائکه، از جهت معنایی متمایز از معاد است.
نوع مطالعه: مقاله پژوهشی |
موضوع مقاله:
کلامی
فهرست منابع
1. قرآن کریم
2. آلوسی، محمود (1415)، روح المعانی فی تفسیر القرآن العظیم، بیروت، دارالکتب العلمیه.
3. ابنعاشور، محمدبنطاهر (1420)، تفسیر التحریر و التنویر المعروف بتفسیر ابنعاشور، بیروت، مؤسسة التاریخ العربی.
4. ابنعربی، محمد بنعلی (1422)، تفسیر ابنعربی، بیروت، داراحیاء التراث، چاپ اول.
5. ابنعربی، محمد بنعلی(بیتا)، الفتوحات المکیه، بیروت، دار الصادر، چاپ اول.
6. ابنعربی، محمد بنعلی(1410)، رحمة من الرحمن في تفسير وإشارات القرآن، دمشق، مطبعة نضر.
7. اندلسی، محمد بنیوسف (1420)، البحرالمحیط فی التفسیر، بیروت، دارالفکر.
8. بیضاوی، عبدالله بنعمر (1418)، انوار التنزیل و اسرار التأویل، بیروت، دار احیاء التراث العربی، چاپ اول.
9. توازیانی، زهره (1395)، «دیدگاه حکیم ملاصدرا دربارة حشر انسان و حیوان با نظر به مستندات قرآنی آن»، پایاننامه کارشناسی ارشد، تهران، دانشگاه الزهرا.
10. جوهری، اسماعیل بنحماد (1404)، الصحاح اللغة، بیروت، دارالعلم للملایین.
11. حسینی، حسن (1399)، «جستاری در باب حشر حیوانات و جمادات در قرآن با تأکید بر آرای علامه طباطبایی»، دوره 11، شماره 43.
12. دیباجی، محمدعلی، مسلم شوبکلائی (1390)، «واکاوی مسئلة حشر حیوانات از دیدگاه ملاصدرا»، آیین حکمت، سال سوم، شمارة 10.
13. زمخشری، محمود (1407)، الکشاف عن حقائق غوامض التنزیل، بیروت، دارالکتب العربی.
14. زینلی، روحالله (1390)، «حشر حیوانات از دیدگاه علامه طباطبایی و فخر رازی»، مشکات، شماره 113.
15. سمرقندی، نصر بنمحمد (1416)، تفسیر السمرقندی المسمی بحرالعلوم، بیروت، دارالفکر.
16. سورآبادی، عتیق بنمحمد (1380)، تفسیر سورآبادی، تهران، فرهنگ نشر نو، چاپ اول.
17. شیرازی، صدرالدین محمد بنابراهیم (1981)، الحکمة المتعالیة فی الاسفار العقلیة الاربعة، بیروت، دار احیاء التراث العربی.
18. شیرازی، صدرالدین محمد بنابراهیم(1400)، شواهد الربوبیه، ترجمه: جواد مصلح، انتشارات سروش، چاپ دهم.
19. طبرسی، فضل بنحسن (1372)، مجمع البیان فی التفسیر القرآن، تهران، انتشارات امیرکبیر، چاپ سوم.
20. طباطبایی، محمدحسین (1417)، المیزان فی التفسیر القرآن، قم، انتشارات جاممعة مدرسین حوزه علمیه، چاپ پنجم.
21. طباطبایی، محمدحسین (1419)، رسائل التوحیدیه، بیروت، مؤسسه النعمان.
22. طبری، محمد بن جریر (1412)، جامع البیان فی تفسیر القرآن، بیروت، دارالمعرفه.
23. طوسی، محمد بنحسن (1409)، التبیان فیالتفسیر القرآن، بیروت، دار احیاء التراث العربی.
24. فخر رازی، محمد بنعمر (1420)، مفاتیح الغیب، بیروت، داراحیاء التراث العربی.
25. فضلالله، محمدحسین ( 1419)، تفسیر من وحی القرآن، بیروت، دارالملاک للطباعه والنشر.
26. فراهیدی، خلیل بناحمد (1404)، العین، قم، انتشارات هجرت، چاپ دوم.
27. فیض کاشانی، ملاحسن (1416)، الأصفی فی تفسیر القرآن، قم، دفتر تبلیغات اسلامی.
28. کلانتری، علیاکبر (1401)، «بررسی تفسیری مکلفبودن حیوانات و محشور شدن آنها در آیة 38 انعام»، مطالعات تفسیری، سال 13، شماره 50.
29. لطفی، رحیم، محمد داود کریمی (1394)، «حشر حیوانات از منظر عقل و نقل»، کلام اسلامی، دوره 24، شماره 96.
30. مدحجی، زهرا (1396)، «بررسی مسئلة حشر و حساب کائنات غیر از انسان و مبانی آن در حکمت متعالیه و آیات و روایات»، پایاننامه کارشناسی ارشد، قم، دانشگاه قم.
31. میرباقری، محمد، شاکر لوائی (1399)، «ضرورت حشر موجودات و بررسی تفصیلی حشر حیوانات از دیدگاه حکمت متعالیه»، پژوهشهای ما بعدالطبیعی، سال اول، شماره 2.
32. نظرپور ده برآفتاب، بهجت (1398)، «معاد همگانی از نگاه مفسران فرقین»، پایان نامه کارشناسی ارشد، یاسوج، دانشگاه یاسوج.
ارسال پیام به نویسنده مسئول
| بازنشر اطلاعات | |
 |
این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است. |
نظرسنجی
