کاربست­‌پذیری فلسفه ملاصدرا در مشاوره فلسفی؛ بر اساس درمان منطقی کوهن

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
سارا نورعلی 1
هادی وکیلی 2
مرتضی جعفریان 3
1 دانشجوی دکتری حکمت متعالیه، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی
2 دانشیار گروه حکمت معاصر، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی
3 استادیار گروه حکمت معاصر، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی
10.22034/mi.2026.11099
چکیده
مشاوره فلسفی، رویکرد نوین در حل مسائل زندگی است و درمان منطق محور(LBT) الیوت کوهن، یکی از این روشهای درمانی آن است. این روش، با شناسایی مغالطات منطقی در باورها و ارائه پادزهرهای فلسفی، به اصلاح ادراکات و بهبود رفتارها و هیجانات افراد می​پردازد. بنابراین، درمان منطقی «ادراکات» را به عنوان ریشه​ی اصلی رفتارها و تصمیم​گیری​ها، در اولویت اصلاحات قرار می​دهد. در فلسفه ملاصدرا نیز، ادراکات محور هویت انسانی است و با نظریه اتحاد ادراک کننده، ادراک شده و وحدت قوا، رابطه متقابل ادراکات و اعمال تبیین می​شود؛ وی معتقد است که هویت انسان از ادراکات او شکل می​گیرد و اعمال نیز بر ادراکات تاثیر می​گذارند. این پژوهش براساس این دو دیدگاه، به این پرسش پاسخ می​دهد که آیا می​توان مشاوره فلسفی مبتنی بر فلسفه ملاصدرا ارائه کرد؟ نتایج نشان می​دهد که با اصلاح ادراکات و باورهای نادرست از طریق خودآگاهی بازاندیشانه و منطقی، می​توان به بهبود رفتارها و ارتقای کیفیت زندگی امیدوار بود؛ زیرا این رویکرد ملاصدرا، با اصول الیوت کوهن همخوانی داشته و استفاده از مفاهیم صدرایی به ویژه اتحاد عاقل و معقول، امکان ارائه مشاوره فلسفی بومی را فراهم می​نماید.
کلیدواژه‌ها
مشاوره فلسفی
روش LBT
اتحاد
وحدت قوا
فلسفه ملاصدرا

عنوان مقاله English

Applying Mulla Sadra’s Philosophy to Philosophical Counseling: A Sadrian Approach Based on Cohen’s Logic-Based Therapy

نویسندگان English

Sara Nourali 1
Hadi Vakili 2
Morteza Jafarian 3
1 Ph.D. Student, Institute for Humanities and Cultural Studies, Tehran, Iran
2 Associate Professor of Islamic Philosophy and Contemporary Wisdom, Institute for Humanities and Cultural Studies, Tehran, Iran
3 Assistant Professor of Islamic Philosophy and Contemporary Wisdom, Institute for Humanities and Cultural Studies, Tehran, Iran
چکیده English

Philosophical counseling is a modern approach to addressing life issues, and Elliott Cohen’s Logic-Based Therapy (LBT) is one of its therapeutic methods. This method focuses on correcting perceptions and improving individuals’ behaviours and emotions by identifying logical fallacies in their beliefs and providing philosophical antidotes. Therefore, Logic-Based Therapy prioritizes the correction of “perceptions” as the primary basis of behaviour and decision-making. In Mulla Sadra’s philosophy, perceptions likewise form the core of human identity. Through the theories of the unity of the perceiver and the perceived and the unity of the faculties, Sadra explains the reciprocal relationship between perceptions and actions. He maintains that human identity is shaped by perceptions, while actions, in turn, influence perceptions. Based on these two perspectives, this research addresses the question of whether philosophical counseling grounded in Mulla Sadra’s philosophy can be developed. The results indicate that correcting perceptions and erroneous beliefs through reflective and logical self-awareness can lead to improved behaviour and an enhanced quality of life. Since this Sadrian approach is consistent with the principles of Elliott Cohen’s method, the use of Sadrian concepts, especially the unity of the intellect and the intelligible, makes it possible to develop an indigenous model of philosophical counseling.

کلیدواژه‌ها English

Philosophical Counseling, LBT Method, Unity, Unity of Faculties, Mulla Sadra&rsquo
s Philosophy
آشتیانی، جلال​الدین(1381). شرح بر زاد المسافر؛ قم: بوستان کتاب.
جوادی​آملی، عبدالله (1401). رحیق مختوم، ج20، انتشارات اسراء.
راب، پیتر(1398). مشاوره فلسفی(نظر و عمل)؛ علی علوی​نیا، انتشارات فراروان.
صدرالدین شیرازی، محمد بن ابراهیم(1360). اسرارالایات و انوار البینات؛ تهران: انجمن اسلامی حکمت و فلسفه.
صدرالدین شیرازی، محمد بن ابراهیم(1362). منطق نوین مشتمل بر اللمعات المشرقیه فی الفنون المنطقیه؛ تهران: نشر آگاه.
صدرالدین شیرازی، محمد بن ابراهیم(1366). شرح اصول کافی، تهران: موسسه تحقیقات فرهنگی.
صدرالدی ​شیرازی، محمد بن ابراهیم(1387). سه رسائل فلسفی؛ قم: دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه.
صدرالدین شیرازی، محمد بن ابراهیم(1981). الحکمه المتعالیه فی الاسفار العقلیه الاربعه، دارالاحیاء التراث العربی.
کوهن، الیوت، زینچ، سمیوئل(1400) مشاوره فلسفی؛ ترجمه مهدی فرجی​پاک و فرزانه فخرائی، ارجمند.
کوهن، الیوت(1403). نظریه و کاربست درمان منطق محور؛ مهدی فرجی​پاک و فرزانه خزائی، ارجمند.
لاهیجی، محمدجعفر بن محمدصادق(1386). شرح رساله المشاعر، بوستان کتاب.
مارینف، لو(1400). پرسش​های بزرگ؛ ترجمه ایمان همتی، معصومه موسوی، شبخیز.
مصباح​یزدی، محمدتقی(1393). شرح الاسفار، شرح ج 1، ج اول، مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی.
مصباح​یزدی، محمدتقی(1394). شرح الاسفار، شرح ج8، ج اول، مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی.
مصلح، جواد(1375). شواهدالربوبیه صدرالدین شیرازی، انتشارات سروش.
امامی، زهرا، حسن​پور، علیرضا (1396). بدن و ربط آن با افعال انسانی از منظر ملاصدرا؛ فلسفه تحلیلی، شماره32، صص26-5.
پورآقا، مریم(1397). تبیین مشاوره فلسفی بر مبنای فلسفه تحلیلی و پیشنهاد چارچوبی برای آموزش آن، رساله دکتری فلسفه تعلیم و تربیت، دانشگاه خوارزمی.
خدام​حسینی، زهرا(1399). بررسی مبانی رویکرد مشاوره فلسفی براساس نظریه معرفت شناسی ملاصدرا؛ پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشکده​الهیات​و​معارف هدی.
نظرنژاد، نرگس، نظیری خامنه، نوشین(1404). کاربست فلسفه اسلامی در درمان و مشاوره منطق محور الیوت کوهن؛ مجله پژوهشهای مابعدالطبیعه.
نظرنژاد، نرگس(1404). جایگاه فضایل، تعالی و معنویت در درمان و مشاوره منطق محور کوهن؛ فلسفه و کلام اسلامی، شماره1، صص127-105.                                                                        
Cohen, Eliot D (1995). Inquiry: Critical Thinking Across the Disciplines. Vol. 15, No. 2.
Cohen, Eliot D (2004). Philosophy with Teeth, International Journal of Philosophical Practice, (2): 9-1.
Cohen, Eliot D (2015). What Else Can YOU Do with Philosophy Besides Teach? International Journal of Philosophical Practice, Volume 3, No3. pp 31-40.
Cohen, Eliot D (2019). The Epistemology of Logic-Based Therapy, International Journal of Philosophical Practice, Volume 5, No1, pp 48-61.
Zeinaich, Samuel (2005). Eliot D. Cohen on the Metaphysics of Logic-Based Therapy.