fa نقد تحلیلی اشکالات برهان نقض غرض در اثبات عصمت کلامی Dialectical Theology مقاله پژوهشی Original Article برهان نقض غرض از مهم‌ترین براهین عقلی متکلمان امامیه برای اثبات عصمت مطلق انبیاء است که بر حکمت الهی و غرض‌مندی افعال خداوند استوار است. بر اساس این برهان، تحقق کامل هدف بعثت یعنی هدایت جامع انسان و تأمین سعادت او، بدون عصمت مطلق پیامبر ممکن نیست؛ زیرا احتمال خطا یا معصیت، اعتماد امت و کارآمدی هدایت را تضعیف می‌کند. متکلمان عصمت را به‌مثابه &laquo;امتناع بالغیر&raquo; تبیین کرده‌اند؛ بدین معنا که پیامبر با حفظ اختیار، به سبب علم حضوری، محبت الهی و ملکه نفسانی راسخ، فاقد داعیه مؤثر برای گناه است. این پژوهش با روش تحلیلی ـ انتقادی و با بهره‌گیری از منابع کلامی امامیه و آثار فلسفی و کلامی معاصر، به بررسی و نقد مهم‌ترین اشکالات واردشده بر برهان نقض غرض می‌پردازد؛ از جمله ادعای کفایت عصمت نسبی، تمسک به قاعده خیر کثیر و شر قلیل، قیاس پیامبر با مراجع دینی و اشکال هیومی در استنتاج &laquo;باید&raquo; از &laquo;هست&raquo;. نشان داده می‌شود که این نقدها ناشی از خلط میان تحقق نسبی و کامل غرض، نادیده‌گرفتن تفاوت ماهوی نقش پیامبر با دیگر کنشگران دینی، و تلقی نادرست از نسبت علم، اراده و قدرت الهی است. نتیجه آنکه حکمت الهی اقتضا دارد پیامبر از آغاز تا پایان عمر، در همه حوزه‌های دریافت و ابلاغ وحی و نیز رفتار فردی و اجتماعی، از هرگونه خطای عمدی، سهوی و نسیان مصون باشد.<br> <br> &nbsp; <br> &nbsp; <p dir="auto" drb="true">The argument from frustration of purpose (<em drb="true">burhān naqḍ al-gharaḍ</em>) is a key rational proof in Imāmī theology for establishing the absolute infallibility of the prophets. Grounded in divine wisdom and the purposiveness of God&rsquo;s actions, it holds that the full realization of the prophetic mission&mdash;comprehensive guidance and human felicity&mdash;requires absolute infallibility; any possibility of error or sin would weaken public trust and compromise effective guidance. In Imāmī thought, infallibility is understood as <em drb="true">extrinsic impossibility</em> (<em drb="true">imtināʿ bi&rsquo;l-ghayr</em>): while the prophet retains free will, he lacks any effective motive to sin due to presentational knowledge, profound love for God, and a firmly rooted moral disposition.</p> <p dir="auto" drb="true">Using an analytical&ndash;critical approach and drawing on classical Imāmī theological sources and contemporary philosophical works, this study examines major objections to the argument, including the sufficiency of relative infallibility, appeals to the principle of &ldquo;greater good and lesser evil,&rdquo; analogies between prophets and religious authorities, and the Humean objection concerning the inference of an &ldquo;ought&rdquo; from an &ldquo;is.&rdquo; It argues that these critiques result from conflating partial with complete realization of divine purpose, overlooking the essential distinction between prophets and other religious agents, and misconstruing the relationship between divine knowledge, will, and power. The study concludes that divine wisdom requires prophets to be immune, throughout their entire lives, from all intentional and unintentional error and forgetfulness in receiving and conveying revelation as well as in personal and social conduct.</p> عصمت، برهان نقض غرض، امتناع بالغیر، حکمت الهی، ملکه نفسانی Infallibility, Purpose-Contradiction Argument, Contingent Impossibility, Divine Wisdom, Deep-rooted Moral Disposition of the Soul. 0 0 http://mi.khu.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-385-1&slc_lang=fa&sid=1 Morteza Hoseinzadeh مرتضی حسین زاده mhoseinzadeh@znu.ac.ir 10031947532846002521 10031947532846002521 Yes Assistant Professor of Philosophy, University of Zanjan استادیار فلسفه دانشگاه زنجان