fa مهم‌ترین راه‌کارهای روزآمدسازی فلسفه اسلامی فلسفی Philosophy مقاله پژوهشی Original Article <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:11pt"><span style="text-justify:inter-ideograph"><span style="line-height:normal"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="font-family:Calibri,sans-serif"><span lang="AR-SA" style="font-size:14.0pt"><span b="" style="font-family:" zar="">چند قرن است که فلسفۀ اسلامی در قسمی &quot;انزوا&quot; به&shy;سر می‌برد، به این معنا که روزآمدی خود را از دست داده است؛ چه این‌که حل &quot;مسأله&quot; نمی‌کند، یا دست‌کم مواجهه جدی و فعال با مسائل روز ندارد. نوشتار حاضر ضمن اشاره به چیستی، امکان و تحقق فلسفۀ اسلامی؛ دستاوردهای فلسفۀ اسلامی؛ و سیر تطور فلسفۀ اسلامی در بستر تاریخ (متقدم، متأخر، و معاصر)،</span></span><span lang="AR-SA" style="font-size:14.0pt"><span style="background:white"><span b="" style="font-family:" zar=""> سه قسم فلسفۀ اسلامی را از هم تفکیک کرده است: فلسفۀ اسلامی در مقام مفهوم؛ فلسفۀ اسلامی در مقام تحقق (</span></span></span><span lang="AR-SA" style="font-size:14.0pt"><span b="" style="font-family:" zar="">مشائی، اشراقی، صدرائی، و </span></span><span lang="FA" style="font-size:14.0pt"><span b="" style="font-family:" zar="">نوصدرائی</span></span><span lang="AR-SA" style="font-size:14.0pt"><span style="background:white"><span b="" style="font-family:" zar="">)؛ و فلسفۀ اسلامی آینده.</span></span></span><span lang="AR-SA" style="font-size:14.0pt"><span b="" style="font-family:" zar=""> فلسفۀ اسلامی آینده، فلسفۀ اسلامی مطلوب است که می‌تواند بعدها پدید آید و پیدایش آن البته شرایط و لوازمی دارد که باید به آنها التفات کرد، از جمله توجه به مسائل روز به&shy;ویژه مسائل اجتماعی- فرهنگی و کاربردی.</span></span><span lang="AR-SA" style="font-size:14.0pt"><span style="background:white"><span b="" style="font-family:" zar=""> به&shy;نظر می‌رسد بقای فلسفۀ اسلامی و نپیوستن آن به تاریخ، در تقابل با ایده &quot;پایان فلسفۀ اسلامی&quot;، منوط به این مهم است. در ادامه، به مهم‌ترین و محوری‌ترین راه&shy;کارهایی </span></span></span><span lang="AR-SA" style="font-size:14.0pt"><span b="" style="font-family:" zar="">اشاره شده است که می‌توانند فلسفۀ اسلامی آینده یا مطلوب را تحقق بخشند؛ این راه&shy;کارها عبارتند از: </span></span><span lang="AR-SA" style="font-size:14.0pt"><span style="background:white"><span b="" style="font-family:" zar="">اعتنای فلسفی به علوم و فناوری‌های جدید؛ توجه به موج چهارم در فلسفه؛ </span></span></span><span lang="AR-SA" style="font-size:14.0pt"><span b="" style="font-family:" zar="">پرداختن به فلسفه‌های مضاف؛ </span></span><span lang="FA" style="font-size:14.0pt"><span b="" style="font-family:" zar="">اتخاذ رویکردهای انضمامی در فلسفه؛ </span></span><span lang="AR-SA" style="font-size:14.0pt"><span b="" style="font-family:" zar="">اجرای </span></span><span lang="FA" style="font-size:14.0pt"><span b="" style="font-family:" zar="">پژوهش‌های میان‌رشته‌ای در فلسفه؛ و </span></span><span lang="FA" style="font-size:14.0pt"><span style="background:white"><span b="" style="font-family:" zar="">به‌کارگیری روش‌های جدید در فلسفه</span></span></span><span lang="AR-SA" style="font-size:14.0pt"><span b="" style="font-family:" zar="">.</span></span></span></span></span></span></span></span></div> <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="font-family:Calibri,sans-serif"><span style="font-size:12.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">For several centuries, Islamic philosophy has been in a state of &quot;isolation,&quot; meaning it has lost its relevance to contemporary issues. It neither addresses pressing problems nor, at the very least, actively engages with modern challenges. This paper explores the nature, potential, and realization of Islamic philosophy, its key achievements, and its historical development across early, late, and contemporary periods. It identifies three types of Islamic philosophy: Islamic Philosophy as a Concept, the theoretical foundation and ideas behind Islamic philosophy. Islamic Philosophy as an Actualized Phenomenon, represented by schools such as Peripatetic, Illuminationist, Sadrian, and Neo-Sadrian philosophy. Future Islamic Philosophy, an ideal form that could emerge, contingent on certain conditions and prerequisites, including its capacity to engage with contemporary issues, especially socio-cultural and practical concerns. The survival of Islamic philosophy, and its avoidance of becoming merely a historical relic, against the notion of the &quot;end of Islamic philosophy&quot;, depends on its ability to adapt and address modern-day challenges. This paper proposes key strategies to realize the future or ideal Islamic philosophy:</span></span></span></span></span></span></div> فلسفۀ اسلامی, مسأله, میان‌رشته‌ای, روش‌شناسی, علم جدید Islamic philosophy, Contemporary challenges, Interdisciplinary, methodology, New sciences 7 38 http://mi.khu.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-82-2&slc_lang=fa&sid=1 Mahdi Abbaszadeh مهدی عباس‌زاده dr.abbaszadeh@iict.ac.ir 10031947532846002118 10031947532846002118 Yes Research Institute for Islamic Culture and Thought, Tehran, Iran پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی