fa رویکردی هرمنوتیکی به مقایسۀ مقولات در کانت و دیلتای فلسفی Philosophy مقاله پژوهشی Original Article <span style="font-size:12pt"><span style="line-height:115%"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:black"><span lang="FA" style="line-height:115%"><span b="" lotus="" style="font-family:">مسئلۀ معرفت‌شناختیِ کانت و دیلتای عینیت و اعتبار معرفت، یکی معرفت در علوم طبیعی و دیگری معرفت در علوم انسانی، است و در همین چهارچوب به نقد و تعیین حدود عقل و ارائه مفاهیم و مقولاتی که در شناخت اعمال می‌شود، می&shy;پردازند. اما کار این دو فیلسوف تفاوت&shy;های مهمی با هم دارد: در کانت شاهد نقد عقل نظری و تعیین مفاهیم و خصوصیات قوۀ صدور حکم هستیم، در حالی که در آثار دیلتای با ایدۀ نقد عقل تاریخی و علوم انسانی و ملاک تمایز آنها از عقل نظری و علوم طبیعی روبرو هستیم. هر دو برای رسیدن به این هدف به ارائۀ مقولات و مفاهیم کلی دخیل در کسب معرفت و توجیه لزوم کاربرد آنها پرداخته‌اند. در این مقاله ضمن مقایسۀ مقولات فاهمه و مقولات حیات، نشان داده می&shy;شود</span></span><span lang="FA" style="line-height:115%"><span b="" lotus="" style="font-family:"> که</span></span><span lang="FA" style="line-height:115%"><span b="" lotus="" style="font-family:"> با توجه به فراگیری و بنیادی&shy;بودن مقولات حیات نسبت به مقولات فاهمه و رابطه هرمنوتیکی بین آنها، </span></span><span lang="FA" style="line-height:115%"><span b="" lotus="" style="font-family:">نه</span></span><span lang="FA" style="line-height:115%"><span b="" lotus="" style="font-family:"> مقولات فاهمۀ کانت همتا و هم&shy;ارز مقولات حیات دیلتای است و نه علوم طبیعی هم&shy;سطح علوم انسانی است؛ بلکه نسبت این دو از سنخ ابتنای یکی بر دیگری یا اشتقاق یکی از دیگری است و دیلتای سعی کرده مبنا و بنیاد مقولات فاهمه و علوم طبیعی را که همان مقولات حیات و علوم انسانی است کشف و بیان کند. </span></span></span></span></span></span></span></span><br> &nbsp; <span style="font-size:12pt"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="line-height:115%"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:black"><span style="font-size:11.0pt"><span style="line-height:115%">The epistemological problem of Kant and Dilthey is the objectivity and validity of knowledge in the natural sciences and the human sciences respectively. In this context, they </span></span>undertake<span style="font-size:11.0pt"><span style="line-height:115%"> a critique of reason </span></span>and <span style="font-size:11.0pt"><span style="line-height:115%">dete</span></span>rmine<span style="font-size:11.0pt"><span style="line-height:115%"> the scope of the theoretical reason&rsquo;s ability and the concepts app</span></span>lied<span style="font-size:11.0pt"><span style="line-height:115%"> in acquiring knowledge. However, the two philosophers disagree in different respects: Kant deals with the critique of theoretical reason and delineation of the faculty of judgment, whereas Dilthey introduces the idea of the critique of historical reason characteristic of human sciences and seeks to establish the criterion by which human sciences could be distinguished from natural sciences.</span></span> To this end, both introduce the concepts and categories involved in acquiring knowledge and justify their application. In this paper, after comparing the views of the two philosophers,<span style="font-size:11.0pt"><span style="line-height:115%"> we</span></span> have<span style="font-size:11.0pt"><span style="line-height:115%"> conclude</span></span>d<span style="font-size:11.0pt"><span style="line-height:115%"> that given the comprehensive nature of categories of life compared to categories of understanding, and the hermeneutical relationship between them, neither Kant&#39;s categories of understanding are equivalent</span></span>,<span style="font-size:11.0pt"><span style="line-height:115%"> counterparts to Dilthey&#39;s categories of life, nor natural and human sciences are at one level. Rather, the relation between them is derivational one, that is, one is grounded in the other; and Dilthey attempts to discover and provide a foundation of categories of understanding and natural sciences, which are, respectively, the categories of life and human sciences.&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; </span></span></span></span></span></span></span><br> &nbsp; مقولات فاهمه, کانت, مقولات حیات, علوم انسانی, دیلتای, رویکرد هرمنوتیکی Categories of Understanding, Kant, Categories of life, Dilthey, Human Sciences, Hermeneutical Approach 191 220 http://mi.khu.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-179-1&slc_lang=fa&sid=1 Alireza Hassanpoor علیرضا حسن پور a.hasanpour@ilam.ac.ir 10031947532846001295 10031947532846001295 Yes Ilam University دانشگاه ایلام Kazem MusaKhani کاظم موسی خانی kmusakhani@gonbad.ac.ir 10031947532846001296 10031947532846001296 No Gonbad University دانشگاه گنبد