Metaphysical Investigations

fa مولفه های متعارض معرفتی در اندیشه ماکس شلر Conflicting Epistemological Elements in Max Scheller’s Thought فلسفی Philosophy مقاله پژوهشی Original Article <span style="font-family:B Zar;"><span style="font-size:14.0pt;">ماکس شلر در مقام بنیان‌گذار جامعه‌شناسی معرفت، ضمن بررسی نسبت میان شناخت‌ انسان با زمینه‌های اجتماعی در کنار امور واقعی و انضمامی، عناصر ایده‌آل و ارزش‌ها را نیز در تحلیل خود مورد توجه قرار داده است. در این میان یکی از اهداف مهم وی در تلفیق مباحث جامعه‌شناختی با مضامین فلسفی، نیل به شناختی جامع، از انسان بوده است. شلر به رغم اذعان به تأثیر عوامل اجتماعی، اصلِ اندیشه را مقوله مستقلی می‌داند که نمی‌توان تمامی آن را به عوامل بیرونی فروکاست؛ همین نکته وجه امتیاز مهم شلر به شمار می‌آید، چرا که وی برخلاف بسیاری از دیدگاههای متأخر، تکوین معرفت را تنها به تأثیر شرایط تاریخی و اجتماعی منوط نکرده و در کنار آن، ویژگیهای انسانی را نیز مورد توجه قرار می‌دهد. از نظر وی در نگاهی جامع به انسان، افزون بر عقل، باید وجوه عاطفی، احساسی و نیز ارزشی او را نیز مورد توجه قرار داد. در این نوشتار با تحلیل رویکرد پدیدارشناسانه شلر از جمله در قلمرو اخلاق، تلاش می‌گردد نشان داده شود که چگونه شلر با تلفیق حوزه‌های مختلف، از دوگانه‌سازی‌های معمول فراتر رفته و جامعهشناسی معرفت را بسط داده است. یافته‌های حاصل از این روند حاکی از آن است که کلیّت پروژهی فکری شلر، تلاش برای تلفیق و همراهی حوزهه‌ایی از معرفت بشری است که در بدو امر متعارض به نظر می‌رسند و قابل جمع به شمار نمی‌آیند؛ اما شلر با نگاهی جامع و فراگیر به انسان و جامعه، بدان‌ها توجه نموده و بر آن است که از فروکاستن آنها به بخشی خاص اجتناب ورزد.</span></span> Max Scheler while examining the relationship between human cognition and social contexts along with real and concrete matters, has also considered the ideal elements and values in his analysis and among these, one of his main goals in combining sociological topics with philosophical themes have been to achieve a comprehensive knowledge of man. Despite acknowledging the influence of social factors, Scheler considers the principle of thought to be an independent category that cannot be reduced entirely to the external factors. This is an important point of Scheler, because, he does not make the development of knowledge dependent only on the influence of historical and social conditions, but also on human characteristics. In his view, in a comprehensive view of man, in addition to reason, his emotional and value aspects should also be considered. In this paper, by analyzing Scheler’s phenomenological approach, including in the field of ethics, tries to show how he, by combining different fields, has gone beyond the usual dichotomies and developed the sociology of knowledge. The findings of this process indicate that the whole of Scheler’s intellectual project is an attempt to integrate and accompany areas of human knowledge that at first seems contradictory and cannot be summed up, but with a comprehensive view of man and society. جامعه‌شناسی معرفت, ماکس شلر, عشق, پدیدارشناسی, انسان‌شناسی فلسفی Sociology of Knowledge, Max Scheler, Love, Phenomenology, Philosophical Anthropology 273 300 http://mi.khu.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-121-1&slc_lang=fa&sid=1 reza nasiri hamed رضا نصیری حامد r.nasirihamed@tabrizu.ac.ir 1003194753284600742 1003194753284600742 Yes University of Tabriz دانشگاه تبریز