نقد هگل به یقین حسی

نویسندگان
وحید علی بابا اوغلی
محمد اکوان
دانشگاه آزاد واحد تهران مرکزی، تهران، ایران
10.61882/mi.6.1.331
چکیده
مقاله حاضر به تحلیل انتقادی موضع «یقین حسی» در فصل نخست پدیدارشناسی روح هگل می‌پردازد؛ موضعی که در ظاهر ساده‌ترین و بی‌واسطه‌ترین شکل آگاهی به نظر می‌رسد، اما هگل از درون آن، بنیادهای آگاهی مدرن را به چالش می‌کشد. مسأله اصلی پژوهش این است که هگل چگونه با تکیه بر ساختار درونی زبان و منطق یقین حسی، بی‌پایگی آن را آشکار می‌سازد، بی‌آنکه نیاز به نقدی بیرونی داشته باشد؟ در این راستا، این مقاله، ضمن واکاوی این پرسش، همچنین به تحلیل و مقایسه‌ دو خوانش متافیزیکی و غیرمتافیزیکی از این فصل می‌پردازد. از یک‌سو، تفسیرهایی مانند تفسیر پینکارد و براندوم بر جنبه زبان‌مند و پراگماتیستی متن تأکید می‌کنند (خوانش غیرمتافیزیکی) و از سوی دیگر، مفسرانی چون استرن، بیزر و هولگیت با برجسته‌کردن ساختار هستی‌شناختی دیالکتیک، بر قرائتی متافیزیکی پای می‌فشارند. مقاله با روش تحلیلی– مفهومی، ضمن صورت‌بندی چیستی یقین حسی، مسیر دیالکتیکی آن را دنبال می‌کند و نشان می‌دهد چگونه این موضع، در تلاش برای حفظ فردیت و بی‌واسطگی، نهایتاً در کلیت زبان، مفهوم و زمان منحل می‌شود. این نوشتار با تأکید بر بُعد واسطه‌مندی شناخت، یقین حسی را به‌مثابه نقطه عزیمت تاریخ­مند و دیالکتیکی آگاهی در نظام هگل بازخوانی می‌کند.
کلیدواژه‌ها
یقین حسی
هگل
پدیدارشناسی
کلیت
آگاهی
استرن

عنوان مقاله English

Hegel's Critique of Sensory Certainty

نویسندگان English

Vahid Alibabaoghli
Mohammad Akvan
Islamic Azad University, Tehran, Iran
چکیده English

This paper provides an in-depth analysis of Hegel’s critique of sense-certainty as outlined in the opening section of The Phenomenology of Spirit. Traditionally, sense-certainty has been regarded as the most immediate and foundational form of consciousness, promising direct access to truth through unmediated experience. However, Hegel’s dialectical method reveals fundamental contradictions within this mode of knowing, demonstrating that it cannot sustain its claim to immediacy or certainty. By examining the roles of language, temporality, and the mediation of consciousness, this study shows that sense-certainty operates as a necessary yet transitional stage in the development of self-consciousness. Drawing on both metaphysical and linguistic-pragmatic perspectives, the paper develops an integrated framework that underscores Hegel’s ongoing relevance to epistemology, the philosophy of language, and phenomenology.

کلیدواژه‌ها English

Hegel
Sense-certainty
Phenomenology of Spirit
Dialectic
temporality
consciousness
epistemology
اردبیلی، محمدمهدی (۱۳۹۴)، آگاهی و خودآگاهی در پدیدارشناسی روح هگل، تهران: روزبهان.
اردبیلی، محمد مهدی و سهرابی، علی (۱۴۰۰)، راهنمای انتقادی پدیدارشناسی روح، تهران: نشر نی.
استرن، رابرت (۱۳۹۶). هگل و پدیدارشناسی روح، ترجمه محمدمهدی اردبیلی و سید محمدجواد سیدی، تهران: ققنوس.
پیپین، رابرت بی (۱۳۹۸)، ایدئالیسم آلمانی: خشنودی‌های خودآگاهی، ترجمه سید مسعود حسینی، تهران: کرگدن.
پینکارد، تری (۱۳۹۵)، فلسفه آلمانی ۱۷۶۰-۱۸۶۰: میراث ایدئالیسم (ترجمه ندا قطره‌یی)، تهران: ققنوس.
بیزر، فردریک، (۱۳۹۸). ایدئالیسم آلمانی: خشنودی‌های خودآگاهی (ترجمه‌ سید مسعود حسینی)، تهران: نشر کرگدن.
Brandom, Robert B (2019), A Spirit of Trust: A Reading of Hegel's Phenomenology of Spirit, Cambridge, MA: The Belknap Press of Harvard University Press. [DOI:10.4159/9780674239067]
Hegel, G.W.F (1807), The Phenomenology of Spirit. Bamberg and Wurzburg: Joseph Anton Goebhardt.
Hyppolite, J (1974), Genesis and Structure of Hegel's Phenomenology of Spirit, Translated by Samuel Cherniak and John Heckman, Northwestern University Press.
Inwood, Michael (Trans, Intro., & Commentary) (2018), G.W.F. Hegel: The Phenomenology of Spirit, Oxford: Oxford University Press.
Krasnoff, Larry (2008), Hegel's Phenomenology of Spirit: An Introduction, Cambridge: Cambridge University Press. [DOI:10.1017/CBO9780511619892]
Pinkard, Terry (2010), Hegel's Phenomenology of Spirit. Cambridge: Cambridge University Press.
Quante, Michael & Mooren, Nadine (Eds.) (2018), Kommentar zu Hegels Wissenschaft der Logik, Hamburg: Meiner Verlag. [DOI:10.28937/978-3-7873-3340-0]
Rockmore, Tom (1997), Cognition: An Introduction to Hegel's Phenomenology of Spirit, Berkeley & Los Angeles: University of California Press.
Stern, Robert (2016), Hegel and the Phenomenology of Spirit. London: Routledge.
Westphal, Kenneth R (Ed.). (2009), The Blackwell Guide to Hegel's Phenomenology of Spirit, Malden, MA: Wiley-Blackwell. [DOI:10.1002/9781444306224]