بررسی مفهوم حقیقت در خوانش دلوز از کانت

نویسندگان
فاطمه ربیع پور 1
علی فتح طاهری 2
علی نقی باقرشاهی 2
محمد حسن حیدری 2
1 دانشگاه بین المللی امام خمینی
2 دانشگاه بین المللی امام خمینی، قزوین
10.61882/mi.6.1.97
چکیده
پروژه فکری دلوز با خوانشِ واژگونه وی از فلسفه کانت آغاز می‌شود. تلقی دلوز از کانت یکی از بنیان‌های نظامِ هستی‌‌شناسی او را شکل می‌دهد. وی در آثار متعددش مفهوم حقیقت را با برخی مفاهیم دیگر پیوند زده و درپی تبیین آن با خوانشی جدید به تفسیر نظام‌های فلسفی دیگر می‌پردازد، اما این روند در مسیر نقدِ کانت و توجه ویژه دلوز به وی صورت ‌می‌گیرد. به باور دلوز زیبایی‌شناسی از زمان کانت دچار دوگانگی بی‌بازگشت شده ‌است؛ از یک‌­سو به حساسیت به‌مثابه صورت تجربه ممکن اشاره‌ دارد؛ از سوی دیگر به هنر به­مثابه تأمل در باب تجربه واقعی. این دوگانگی منجر به ایجاد تمایز میان دو تصویر اندیشه شده‌است، که خود زمینه­ساز ایجاد دو تلقی متفاوت از مفهوم حقیقت می‌گردد. در یک تصویر، قوای ‌ادراکی به­نحوی طبیعی و خود‌خواسته به حقیقت گرایش دارند و حقیقت را به‌مثابه نظرگاهی کلی و جهان‌شمول عرضه ‌‌می‌کنند؛ در تصویر دیگر، اندیشیدن ناشی از نیروهایی است که ناخواسته بر قوای ادراکی تحمیل ‌می‌شوند و حقیقتی را به‌مثابه تکوین تجربه واقعی و تولید امرِ‌نو عرضه ‌می‌کنند. این پژوهش برآن است در پرتو نگرش دلوزی و بازخوانی خاصِّ وی از کانت، به بررسی مفهوم دوگانه حقیقت بپردازد و به درکی روشن از چگونگی تولید امرِنو دست‌یابد.
کلیدواژه‌ها
ایده
اندیشه ‌بدون‌ تصویر
تصویر جزمی ‌اندیشه
حقیقت
دلوز
کانت

عنوان مقاله English

A Study of the Conception of Truth in Deleuze’s Reading of Kant

نویسندگان English

Fatemeh Rabipour 1
Ali Fath Taheri 2
Ali Naqi Baqershahi 2
Mohammad Hasan Heidari 2
1 Imam Khomeini International University, Qazvin, Iran
2 Imam Khomeini International University, Qazvin, Iran
چکیده English

Deleuze’s philosophical project begins with his reversal of Kant’s philosophy. His unique interpretation of Kant serves as the foundation for his broader ontological framework. Throughout his works, Deleuze consistently connects the concept of truth to other philosophical ideas, often reinterpreting entire systems to reconstruct truth in innovative ways. Yet this reconstruction always unfolds in dialogue with, and in critique of, Kant. According to Deleuze, since Kant’s aesthetics has been marked by an irreducible duality: on one side, it refers to sensibility as the condition for possible experience; on the other, it refers to art as the expression of actual experience. This split produces two competing “images of thought,” which in turn give rise to two divergent conceptions of truth. In the first conception, the faculties naturally and voluntarily orient themselves toward truth, representing it as universal and general. In the second, thought emerges only when external forces disrupt the faculties, making truth the outcome of real experience and the creation of something new. This study explores Deleuze’s account of this dual concept of truth, situating it within his special engagement with Kant, and clarifies how this framework enables the production of the new.

کلیدواژه‌ها English

Idea
Thought without image
Dogmatic image of thought
Truth
Deleuze
Kant
دلوز، ژیل(1392)، بیان و تکینگی در لایبنیتس، ترجمه پیمان غلامی و ایمان گنجی، تهران: انتشارات رخداد نو.
دلوز، ژیل(1401)، جهان اسپینوزا، ترجمه حامد موحدی، تهران: نشر نی.
شکورزاده، پریسا؛ فتح طاهری، علی؛ حسامی‌فر، عبدالرزاق (1401)، مفهوم «معنا» در منطق معنای دلوز، پژوهش‌های فلسفی، 16(40)، 428-407. [DOI:10.22034/JPIUT.2022.52158.3254]
مشایخی، عادل(1396)، دلوز، ایده، زمان: گفت و گویی دربارة ژیل دلوز، تهران: ناهید.
مهدوی‌آزادبنی، رمضان (1404)، پیامد ذهن‌شناسی کانت با تکیه بر نظریة مطابقت، پژوهش‌های فلسفی، 19(50)، 193-204. [DOI:10.22034/jpiut.2024.61635.3765]
Deleuze, G. (2004), Desert Island and other texts, ed. Sylvere Lotinger, trans. Michael Taormina, New York: Semiotext.
Deleuze, G. (1995), Difference and Repetition. Trans. Paul Patton. Columbia University Press.
Deleuze, G. (1984), Kant's Critical Philosophy, the Doctrine of Faculties, trans by Hugh Tomlinson and Barbara Habberjam, Minneapolis: University of Minnesota.
Deleuze, G. (2000), Proust and Signs: The complete Text, trans. Richard Howard, University Of Minnesota Press.
Deleuze, G. (1994), What Is Philosophy? Co-authored with Felix Guattari trans. Hugh Tomlinson and Graham Burchell, Columbia University Press.
Gualandi, Alberto (1998), Deleuze, Paris: Les Belles Lettres. [DOI:10.14375/NP.9782251760117]
Kant, I. (1952), Critique of Judgment, trans. James Creed Meredith, Oxford: Oxford University Press.
Kant, I. (1998), Critique of Pure Reason, Trans and Edited by Paul Guyer and Allen W. Wood, Cambridge University Press. [DOI:10.1017/CBO9780511804649]
McMahon, (2009), "Immanuel Kant" in Deleuze's Philosophical Lineage; Edinburgh University Press. [DOI:10.1515/9780748631957-008]
Plato, (2018), The Republic, trans. Tom Griffith, Cambridge: Cambridge University Press.
Plato, (1975), Philebus, trans. J.C.B. Gosling, Oxford: Clarendon Press.
Smith, D. W. (2012), Essays on Deleuze. Edinburg University Press. [DOI:10.1515/9780748643349]
Willat, E. & Lee, M. (2009), Thinking between Deleuze and Kant, New York: Continuum.