نگاه صدرالمتالهین به مسأله هنر

نویسنده
شهاب الدین حسینی
دانشگاه خوارزمی
10.61186/mi.4.2.167
چکیده
صدر المتالهین مصادیق هنر را مورد توجه قرار داده است. در این­جا برآنیم تا مواردی از آن را بیان کنیم و سپس درباره هنر، اعم از هنر دینی و هنر سکولار، توجه کنیم که چه نسبتی با فلسفه و حکمت متعالیه صدرایی دارد، زیرا عموما هنر با عالم خیال ارتباط دارد و هنرمند از عنصر خیال در آفرینش هنری بهره می برد، ولی حکمت به معرفت حقایق عالم می­پردازد. از این جهت بین حکمت و هنر، به لحاظ معناشناختی و پدیدارشناختی پیوندی قابل تصور است یا نه؟ این پژوهش با روش توصیفی-تحلیلی، دیدگاه صدرالمتالهین درباره هنر را مورد بررسی قرار می­دهد. دراین­جا دیدگاه­های مختلفی­ وجود دارد، اما فیلسوفان مسلمان به­ویژه حکیم ملاصدرا ­­­­بیشتر به مبانی زیبایی­شناختی و منشا زیبایی پرداخته است. از نظر صدرا هنر صناعت است و میان طبیعت که فعل خداوند است با صناعت که فعل انسان است تشابه وجود دارد، چون با توجه به تشکیک وجود و مراتب آن، بین فعل الهی و فعل انسان تفاوت ذاتی و جوهری نیست، بلکه تفاوت در مراتب است. نیز از دیدگاه ملاصدرا چون انسان خلیفه خدا برروی زمین است، لذا صفات مستخلف عنه مانند مصور، مبدع و خلاق را دارد. بر این اساس انسان هنرمند با توجه به اینکه مظهر صفات الهی است، با خلق فعل هنری به مبدا تشبه یافته است و با حقیقت و حکمت ارتباط دارد. هنرمند اعم از عکاس، نقاش، مجسمه­ساز، فیلم­ساز، نوازنده، هنرمند تجسمی، و هنرمعماری ، خلاقیتش ­از تجلیات الهی است­­، چنین­­­­­­­ هنرمندی با حکمت پیوند دارد.
کلیدواژه‌ها
حکمت
هنر
زیبایی
عالم خیال
ملاصدرا

عنوان مقاله English

Mullasadra’s Viewpoint on the Art

نویسنده English

Seyyed Shahbuddin Hesseini
Faculty of Literature and Humanities, Kharazmi University of Tehran
چکیده English

The main issue addressed in the present study is whether Mullsadra, as a sage and philosopher, has a philosophical statement about art. The importance of the discussion of art is such that it has been discussed since the time of the early Greek philosophers such as Socrates and Plato, until the present time, and reflection on the nature of beauty and art has been part of the preoccupation of great philosophers. The Greek equivalent of art in ancient Greece was techne; the word techne in ancient Greece referred to techniques and crafts, both artistic and applied crafts. In this research, the thought of the founder of sublime wisdom, Sadr al-Din Shirazi, is investigated with a descriptive-analytical method based on the library method.

کلیدواژه‌ها English

wisdom
Art
Beauty
Fantasy World
Mullasadra
ابن عربی، محی الدین (بی‌تا)، الفتوحات المکیه، (چهارجلدی)، بیروت، دارصادر.
تولستوی، لئو(1372)، هنر چیست، ترجمه کاوه دهگان، تهران، انتشارات امیر کبیر.
جعفری، محمدتقی (1361)، زیبایی و هنر از دیدگاه اسلام، تهران، نشر فرهنگ و ارشاد اسلامی.
جوادی آملی، عبدالله (1385)، سروش هدایت، چاپ اول، قم، نشر اسراء.
شپرد، آن (1400) مبانی فلسفه هنر، مترجم علی رامین، تهران، انتشارات علمی فرهنگی .
صدرالدین الشیرازی، محمد (بی تا)، الاسفارالاربعه، تهران، کتابفروشی مصطفوی .
صدر الدین الشیرازی، محمد (1981)، الاسفارالاربعه، چاپ سوم، بیروت، دار احیاء التراث.
صدرالدین الشیرازی، محمد (1368) الاسفار الاربعه، قم، مکتبه المصطفوی .
صدرالدین الشیرازی، محمد (1366)، تفسیر القرآن الکریم، قم، انتشارات بیدار .
صدرالدین الشیرازی، محمد ( 1385)، اسرار الآیات، چاپ دوم، تهران، انجمن حکمت و فلسفه ایران .
صدرالدین الشیرازی، محمد ( 1354)، المبدا والمعاد، چاپ اول، تهران، انجمن حکمت و فلسفه ایران.
صدرالدین الشیرازی، محمد(1366)، تفسیر القرآن الکریم، قم، انتشارات بیدار .
فیض کاشانی، محمد ابن شاه مرتضی (1360)،کلمات مکنونه من علوم الحکمه و المعرفه، تهران، انتشارات فراهانی .
کاپلستون، فردریک (1375) تاریخ فلسفه یونان وروم، ترجمه سیدجلاالدین مجتبوی، تهران، شرکت انتشارات علمی و فرهنگی و انتشارات سروش.
گاردنر، هلن (1365)، هنر در گذر زمان، ترجمه محمدتقی فرامرزی، تهران، نشر آگاه .
مطهری، مرتضی(1381)، فلسفه اخلاق، تهران، انتشارات صدرا .
مددپور، محمد(1383)، هنراسلامی و جامعه مدرن،شماره7، آبان، بیناب.
موسوی گیلانی، سیدرضی (1390)، درآمدی بر روش شناسی هنر اسلامی، قم، نشر ادیان و انتشارات مدرسه اسلامی هنر.
نوروزی، رضاعلی (1388)، زیبایی شناسی از منظر علامه جعفری و پیامدهای تربیتی آن، مجله بانوان شیعه، شماره 21 .
یانگ، جولیان، (1384) فلسفه هنر هایدگر، ترجمه امیر مازیار، تهران، گام نو.
هاسپرس، جان؛ اسکراتن، راجر (1379) فلسفه هنر و زیبایی شناسی، ترجمه آژند، تهران، انتشارات تهران.