fa بازآرایی شبکه معرفتی دین و عقل در سنت فلسفه اسلامی بر اساس الگوی دینامیک فلسفی Philosophy مقاله پژوهشی Original Article <span style="font-size:12pt"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="line-height:115%"><span style="font-family:Calibri,sans-serif"><span lang="AR-SA" style="font-size:14.0pt"><span style="line-height:115%"><span b="" style="font-family:" zar="">این پژوهش به واکاوی ساختار معرفت شناختی دین در سنت فلسفه اسلامی می‌پردازد و نشان می‌دهد که بهره‌گیری فیلسوفان مسلمان از دین نه به‌مثابه یک منبع ایستا و همگن، بلکه در نسبت‌های متغیر با عقل و شهود تحقق یافته است. چنین نسبتی گاه موجب پراکندگی کارکردی و ناهمگونی معرفتی در آثار فیلسوفان مسلمان شده است، تا آنجا که امکان شناسایی یک &laquo;هسته پایدار معرفتی&raquo; برای دین به مسئله‌ای پیچیده و مبهم بدل می‌گردد. برای رفع این ابهام، مقاله حاضر الگویی با عنوان &laquo;دینامیک معرفت‌شناختی&raquo; را طرح می‌کند؛ الگویی که دین را نه در مقام یک دستگاه بسته معرفتی، بلکه به‌عنوان فرآیندی پویا در تعامل مستمر با قوای عقلانی و تجربه شهودی صورت‌بندی می‌کند. این الگو با فراهم آوردن چارچوبی روشمند، قادر است هم تفاوت‌ها و تنوع‌های تاریخی در تلقی فیلسوفان از دین را تبیین نماید و هم زمینه بازسازی نوعی انسجام معرفتی در بطن فلسفه اسلامی را ممکن سازد. بدین‌ترتیب، &laquo;دینامیک معرفت‌شناختی&raquo; به‌عنوان رویکردی نوین، امکان عبور از تنش‌ها و چالش‌های دیرینه میان عقل و دین را فراهم می‌سازد و نشان می‌دهد که ساختار معرفتی دین در سنت فلسفه اسلامی را باید در قالب فرایندی پویا و دیالکتیکی، همراه با هم‌افزایی و تعامل مستمر با عقل و تجربه شهودی بازشناخت</span></span></span><span dir="LTR" style="font-size:14.0pt"><span style="line-height:115%"><span style="font-family:IRLotus">.</span></span></span><span lang="AR-SA" style="font-size:14.0pt"><span style="line-height:115%"><span b="" style="font-family:" zar=""><span style="color:#ee0000"></span></span></span></span></span></span></span></span></span><br> &nbsp; This research examines the epistemic structure of religion in the tradition of Islamic philosophy, demonstrating that Muslim philosophers&rsquo; use of religion is not as a static and homogeneous source but rather in variable relations with reason and intuition. Such a relationship sometimes leads to functional dispersion and epistemic heterogeneity in the works of Muslim philosophers, to the point where identifying a &quot;stable epistemic core&quot; for religion becomes a complex and ambiguous issue. To resolve this ambiguity, this paper proposes a model called &quot;Epistemic Dynamics,&quot; which conceptualizes religion not as a closed epistemic system but as a dynamic process in continuous interaction with rational faculties and intuitive experience. This model, by providing a systematic framework, is capable of explaining both the historical differences and diversity in philosophers&#39; interpretations of religion and also facilitates the reconstruction of a kind of epistemic coherence within Islamic philosophy. In this way, the &quot;Epistemic Dynamics&quot; approach offers a new perspective, enabling the overcoming of long-standing tensions and challenges between reason and religion, and shows that the epistemic structure of religion in the tradition of Islamic philosophy should be recognized as a dynamic and dialectical process, in continuous synergy and interaction with reason and intuitive experience. نسبت عقل و دین، فلسفه اسلامی، دینامیک معرفت شناختی، بازنگری باور، انسجام معرفتی Relation of reason and religion, Islamic philosophy, epistemic dynamics, belief revision, epistemic coherence 0 0 http://mi.khu.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-390-1&slc_lang=fa&sid=1 hanieh koohihajiabadi هانیه کوهی حاجی ابادی h.koohi@hormozgan.ac.ir 10031947532846002567 10031947532846002567 Yes دانشگاه هرمزگان