Metaphysical Investigations

fa معرفت نفس؛ راه آزادی راستین در حکمت متعالیه Self-Knowledge: The Path to True Freedom in Transcendent Philosophy فلسفی Philosophy مقاله پژوهشی Original Article <div style="text-align: justify;">این مقاله در مقام پاسخ و رفع یکی از بحرانهای انسان معاصر بر اساس حکمت متعالیه است، و آن اینکه: آزادی راستین و حقیقی چیست؟ راه و مقصد آن کدام است؟ چه ارکان و ویژگی هایی دارد؟ این مقاله با رجوع به مبانی فلسفه ملاصدرا، به استنباط حقیقت آزادی و لوازم آن در نظام حکمت صدرایی پرداخته است. آزادی در حکمت متعالیه را میتوان به «تقرّب به حقیقت نامتناهی» تعریف کرد. ما با محور قرار دادن این تعریف، به ارائه تصویری دقیق از چیستی «تقرّب» و تبیین «راه آزادی» پرداختهایم. در حکمت متعالیه، راه صعود به آزادی و یا سقوط به اسارت، خود انسان است. معرفت نفس، راه آزادی و غفلت از ذات نفس، علت اسارت است. انسانی که به معرفت حضوری و شهودی نفس نایل میگردد، در مسیر آزادی قرار می گیرد، که هرچه بر این معرفت بیفزاید، آزادی، توسعه، ظرفیت و اطلاق وجودی او افزودهتر می گردد، زیرا این معرفت نفس ملازم با معرفت ربّ (حقیقت نامتناهی) است، تا جایی که میتواند به بالاترین مرتبه آزادی، که فنای فی الله و کسب مظهریت تام از حقیقت الله است، نایل گردد. تعریف آزادی به «تقرّب به حقیقت نامتناهی»، دارای حداقل هفت ویژگی است: یک) نگاه جامع به حقیقت انسان، دو) توحیدی بودن، سه) هم راستایی با فطرت، چهار) اخلاقی بودن، پنج) عقلانی و کرامتمند بودن، شش) شریعت مدار بودن، هفت) افقمند و دارای غایت بودن.  </div> <div style="text-align: justify;">This article seeks to address one of the central crises of contemporary humanity through the framework of Mullā Ṣadrā’s Transcendent Philosophy: namely, the question of the nature of true and authentic freedom—its path, its ultimate end, and its defining components and characteristics. Within this philosophical system, freedom can be understood as drawing near to the Infinite Truth. Building on this definition, the article offers a precise account of the meaning of “drawing near” (taqarrub) and clarifies the nature of the path that leads to freedom. In Transcendent Philosophy, the movement toward freedom—or, conversely, toward captivity—takes place within the human being itself, specifically within the domain of the soul (nafs). Accordingly, self-knowledge, or maʿrifat al-nafs, constitutes the true path to freedom. The individual who attains presential and intuitive knowledge of the self sets foot upon the path of liberation. As self-knowledge deepens, one’s degree of freedom and existential expansiveness correspondingly increases, since knowledge of the self is inseparably linked with knowledge of the Divine, the Infinite Truth. This process continues until the individual reaches the highest degree of freedom attainable for a human being. The definition of freedom as “drawing near to the Infinite Truth” can be distinguished from other conceptions of freedom by at least seven key characteristics: (1) a comprehensive understanding of human reality, (2) a firmly monotheistic foundation, (3) harmony with human innate nature (fiṭra), (4) an intrinsically ethical orientation, (5) a grounding in rationality and dignity, (6) adherence to divine law (sharīʿa), and (7) a teleological orientation toward an ultimate and meaningful end.</div>   آزادی, فلسفه آزادی,‌ معرفت نفس, انسان شناسی, ملاصدرا, حکمت متعالیه freedom, philosophy of freedom, self-knowledge, human nature, Mullā Ṣadrā, Transcendent Philosophy 291 340 http://mi.khu.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-173-2&slc_lang=fa&sid=1 amin Dehghani امین دهقانی Dehghani.amin.67@gmail.com 10031947532846002607 10031947532846002607 Yes PhD, Philosophy (Transcendent Philosophy), Ferdowsi University of Mashhad, Mashhad, Iran دانش آموخته دکتری فلسفه (گرایش حکمت متعالیه)، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران