Metaphysical Investigations

fa نوآوری‌های ملاصدرا در تحلیل سلامت نفسانی و درمان بیماری‌های آن Mulla Sadra’s Innovations in Understanding the Heath of the Soul and Treating Its Diseases فلسفی Philosophy مقاله پژوهشی Original Article <div style="text-align: justify;">مقاله حاضر به رصد شواهد پراکنده مرتبط با سلامت نفس و بیماریهای آن در آثار صدرا میپردازد و با جمع‌آوری مطالب، نظریۀ سلامت نفس ملاصدرا را بازسازی مینماید. براین اساس: 1) تحلیل مفهومی سلامت (صحت) و بیماری (مرض)، 2) ملاکها و زیرملاکهای مصداقی سلامت نفس، 3) تبیین علل تحقق بیماریها، 4) تحلیل مراتب مختلف سلامت و 5) ارائه راهکارهای درمانی صدرا در معالجه بیماریهای نفسانی ضرورت دارد. این مسائل، به فراخور مبحث، با مقایسۀ تطبیقی آراء ملاصدرا، با اخلاقنگاران فلسفی پیشین، نظیر زکریای رازی، ابنمسکویه، طوسی، و دوانی که مستقلاً و منسجم به «صحت نفس» پرداختهاند، تحلیل میگردد. جمعآوری آراء پراکنده ملاصدرا در سلامت و درمان، نوآوریهای محدودی را در برخی از مؤلفهها نسبت به پیشینان نمایانگر است؛ اما آنچه که نظریۀ سلامت وی را قابل توجه میسازد، توجه به مبانی خاص صداریی همچون رابطۀ نفس و بدن، جنبه جسمانیهالحدوثی نفس، تشکیک و حرکت جوهری انسان، و قاعده «النفس فی وحدتها کلالقوی» و ... است که مبانی متفاوتی را برای مباحث سلامت نفس به ارمغان آورده است. شناخت دقیق بیماری و تشخیص منشأ و عوامل آن، درمان از طریق اضداد (تا نیل به اعتدال)، درمانهای شناختی مبتنی بر تغییر انگاره، تنبیه و عقوبت و مداومت بر فضیلت، (راهکاری مثبتنگر) از جمله راهکارهای رصد شده از آراء ملاصدرا است.</div> This article examines Mulla Sadra’s insights on the health of the soul and its ailments, reconstructing a cohesive theory from his scattered discussions. It explores key aspects of his approach, including (1) the concepts of health and disease, (2) the criteria for spiritual well-being, (3) the causes of spiritual maladies, (4) the different levels of health, and (5) Sadra’s therapeutic solutions for treating spiritual ailments. <div style="text-align: justify;">To provide a broader context, this study also compares Sadra’s views with those of earlier ethical philosophers such as Zakariya Razi, Ibn Miskawayh, Nasir al-Din Tusi, and Dawani, who each addressed the concept of the soul’s health in their works. While many of Sadra’s ideas build upon these predecessors, his theory is distinguished by its unique philosophical foundation, which integrates concepts such as the interrelation of soul and body, the corporeal creation of the soul, the substantial motion of human existence, and the principle that "the soul, in its unity, encompasses all powers and forces." These elements shape his distinctive understanding of spiritual health.</div> Sadra’s therapeutic approach includes precise diagnosis, treatment through opposites to restore balance, cognitive therapies aimed at belief transformation, the role of reward and punishment, and the practice of virtue. By reconstructing his insights, this study demonstrates how his philosophy offers a comprehensive framework for understanding and maintaining the well-being of the soul   ملاصدرا, سلامت نفس, بیماریهای نفسانی, درمان, مبانی فلسفی Mulla Sadra, health of the soul, illnesses, treatment, philosophical foundations 141 174 http://mi.khu.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-145-1&slc_lang=fa&sid=1 Fereshte Abolhasani Niaraki فرشته ابوالحسنی نیارکی f.abolhasani@umz.ac.ir 10031947532846002100 10031947532846002100 Yes University of Mazandaran دانشگاه مازندران