fa منشأ، تنوع وساختار آموزه‌‌‌ها‌ی جبر و اختیار در کلام فلسفی Philosophy مقاله پژوهشی Original Article <p dir="RTL">برخی مستشرقان پیدایش فرقه‌های کلامی را به عوامل خارجی نسبت داده و گفته­اند: تعالیم معتزله از جمله آموزه‌ اختیار آنها برگرفته از منابع بیگانه است. آنها معتقدند دین اسلام به دلیل تأکید بر قضا و قدر، علم، قدرت و اراده‌ گسترده‌ خدا بر همه‌ کائنات، تعلیم دهنده‌ آموزه‌ جبراست و معتزله برای نخستین بار از آموزه‌ اختیار دفاع کردند.</p> <p><span dir="RTL">هدف این مقاله آن است تا نشان دهد منشأ اصلی پیدایش این آرا عوامل خارجی نبوده، بلکه عوامل داخلی نقش اصلی را داشته­اند. اختلاف نظر مسلمانان درباره‌ آیات <em>قرآن</em> و روایات پیامبر (ص) و دیگر عوامل داخلی باعث شکل­گیری اندیشه‌های جبر، تفویض و امر بین الامرین شد. نظریه‌ جبر و تفویض فهم‌های یک سویه و ناقصی از تعالیم اسلام است. نظریه­ای که با مجموع آیات <em>قرآن</em>، روایات پیامبر (ص) و اهداف ادیان الهی سازگار است نظریه‌ امر بین الامرین است که اهل بیت پیامبر(ص) به توضیح آن پرداخته اند.</span></p> <p>Some orientalists imput Mu&#39tazila’s doctrine to the foreign sources and say:  Mu&#39tazila’s teachings, such as free will, come from other traditions. They claim that Islam is the religion of the fate and destiny, and the Will of God is extended to every being in the universe, so Islam is a determinist religion and Mu&#39tazila’s defence of the free will cannot genuinely be raised from their teachings<span dir="RTL">. </span></p> <p>This Paper is to show that the doctrine of free will is a genuine idea of Mu&#39tazila and different approaches among Muslim thinkers  towards the verses of the Quran, the Prophet’s narratives and the other internal factors formed the doctrines of determinism (compulsion), absolute free will (submission) and neither/nor (al-amr al- bain al-amrain). According to this research, the ideas of determinism and submission cannot be very much harmonized with the Islamic principles. The doctrine of “al-amr-al- bain al-amrain” is more justified by the Quranic verses and Islamic narratives<span dir="RTL">. </span></p> جبر و اختیار, قضا و قدر, معتزله, اشاعره. : Determininsm, Free will, Fate, Mu'tazila, Asha’irah 29 46 http://mi.khu.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-11-10&slc_lang=fa&sid=1 Mohhamad Javad Rezaeirah محمدجواد رضایی ره 100319475328460012 100319475328460012 Yes Leila Nosrati لیلا نصرتی 100319475328460013 100319475328460013 No